Tokai – een gitaarmerk met cultstatus

Dat komt doordat er relatief weinig heldere informatie te vinden is over het merk als het gaat om achtergrond, serienummer-codering, typeaanduidingen of productie. Bovendien was Tokai de afgelopen decennia – met pieken en dalen – niet overal ter wereld even goed verkrijgbaar, terwijl het merk juist een sterke naam heeft opgebouwd op het gebied van kwaliteit.

Dat zorgt zelfs bij de grootste kenners regelmatig voor verwarring. Toch hebben wij bij Klundert Music veel ervaring met het merk en daarmee de nodige kennis en expertise over deze bouwer uit ‘The Land Of The Rising Sunburst’.

Waar let je op bij een Tokai? Waar worden ze gebouwd? Wat maakt Tokai tegenwoordig? Hoe zit het met de typeaanduidingen? Wat is de geschiedenis van Tokai en zijn de huidige gitaren eigenlijk legaal? En wat kan ik afleiden uit het serienummer van een Tokai? Zomaar wat vragen die vaak terugkomen. Hier zijn de antwoorden!

Tokai in het algemeen, een stukje geschiedenis

Om een goed beeld te krijgen van wat een gitaarbouwer vandaag de dag doet, is het vaak verhelderend om naar de geschiedenis van het merk te kijken. Dat geldt zeker voor Tokai. De Tokai Gakki Company, Ltd. (東海楽器製造株式会社, Tōkai Gakki Seizō Kabushiki-gaisha) werd in 1947 opgericht door Tadayouki Adachi.

Tot voor kort was Tokai een familiebedrijf, maar sinds 2023 is Tokai eigendom van een investeringsmaatschappij. Zij hebben de koers van Tokai voortgezet, met de focus op het maken van elektrische (bas)gitaren en akoestische gitaren. In het verleden heeft Tokai echter allerlei instrumenten gebouwd. Zo begon het bedrijf in 1947 met het maken van mondharmonica’s en piano’s, en vanaf 1961 vooral banjo’s en klavecimbels.

Pas in 1965 bouwde Tokai de eerste klassieke gitaar; drie jaar later volgde de elektrische gitaar: de Hummingbird, gebaseerd op de Mosrite Mark I en II. In 1970 kwam de akoestische Humming Bird Custom uit. In 1972 werkte Tokai samen met C.F. Martin om akoestische onderdelen te leveren en de Sigma-serie elektrische gitaren te bouwen, toen Sigma nog onderdeel was van Martin. In 1975 volgde Tokai’s eerste eigen lijn, Cat’s Eye, replica’s van de gitaren van C.F. Martin.

Vanaf eind jaren zeventig begon Tokai met het bouwen van replica’s van Fender- en Gibson-elektrische gitaren. In de tijdlijn van Fender en Gibson was dit een periode waarin beide merken steken lieten vallen; bedrijfsvoering, keuzes in het assortiment en kwaliteit lieten te wensen over, waardoor consumenten uitweken naar andere merken. Tokai profiteerde daarvan – tot ergernis van Fender en Gibson.

In 1978 introduceerden ze de Tele- en Strat-replica’s “Breezy Sound” en “Springy Sound” en de LP-replica “Les Paul Reborn”. Deze LP-replica’s kregen later de naam “Love Rock”. Die naamswijziging volgde op dreiging van Amerikaanse gitaarbedrijven om juridische stappen te ondernemen ter bescherming van hun auteursrechten. Tokai-gitaren uit deze periode staan daarom bekend als “lawsuit guitars”. En feitelijk is dat sindsdien een terugkerend thema gebleven voor Tokai.

Tokai in het algemeen, het heden

Los van herkomst en geschiedenis is het ook goed om te benoemen dat het – in elk geval binnen de gitaarindustrie – bij een deel van de Japanse cultuur minder draait om het wiel opnieuw uitvinden, maar juist om het bestaande idee nóg beter uit te voeren. Dat gaat gepaard met veel trots. Dat Tokai groot is geworden door bestaande gitaarconcepten tot in perfectie uit te voeren, is dan ook niet vreemd.

De koers die Tokai eind jaren zeventig inzette, vaart het merk nog steeds: gitaren die je kent, maar anders gebouwd dan bij andere grote merken. Met fantastische specificaties en compromisloze afwerking. Die kwaliteit staat in verhouding tot een eerlijke prijs.

In de huidige collectie vind je een grote variatie aan modellen, die niet altijd even overzichtelijk is ingedeeld. We maken eerst onderscheid tussen Tokai Japan en Tokai China. De Japanse gitaren zijn met de hand gebouwd en hebben luxe specificaties en afwerkingen. De Chinese gitaren worden in opdracht geproduceerd en zijn een stuk betaalbaarder, maar voor wat je betaalt zijn ook deze gitaren indrukwekkend goed gebouwd.

De verschillende typen gitaren die Tokai bouwt zijn zeer divers en door de jaren heen heeft Tokai zich aan vrijwel alle bekende modellen gewaagd. Momenteel zijn de volgende (bas)gitaarstijlen stevig in productie: LP, SG, ES, FB, ST, TE, offset, J-Bass, P-Bass, TB-Bass.

Dan lopen de typenummers op naarmate het instrument luxer – en dus duurder – wordt. Zo volgt bijvoorbeeld op LS129 een LS136, enzovoort. Daarbij wisselen de typenummers in de tijd terwijl de gitaar hetzelfde kan blijven. Dat schept natuurlijk verwarring, maar de logica hierachter is dat het nummer de prijs in yen vertegenwoordigt; een LS129 heeft in Japan een prijs van 129.000 yen. Het is dus niet vreemd dat met de tijd de prijs – en daarmee het typenummer – verandert.

Veelgestelde vragen over Tokai

Bestaat het gitaarmerk Tokai nog?

Jazeker! Tokai bouwt nog altijd volop kwaliteitsinstrumenten, zowel in Japan als in China. De import naar het Westen verloopt echter niet altijd even soepel. Wij voeren al jaren een grote collectie van zowel de Chinese als Japanse Tokai’s en weten precies wat er mogelijk en beschikbaar is.

Zijn Tokai-gitaren goed?

Door de huidige cultstatus zijn er wereldwijd veel Tokai-liefhebbers. Vaak zijn het gitaristen die ooit een minder fijne ervaring hadden met een ander merk waarvan Tokai een replica maakt, of gitaristen die gaan voor een uitzonderlijke prijs-kwaliteitverhouding.

En daarin zit meteen het hoofdantwoord: de beste reden om een Tokai te overwegen is de uitstekende prijs-kwaliteitverhouding.

Met Tokai krijg je luxe specificaties voor eerlijke prijzen met dezelfde iconische, authentieke look, feel en sound. Denk aan one-piece bodies, door-en-door esdoorn toppen, kwaliteits-hardware en -elektronica, prachtige afwerkingen en compromisloze bouw en afwerking. We hebben letterlijk nog nooit een twijfelachtige Tokai op onze werkbank gehad. En dat zegt wat voor een gitaarmerk!

Hoe goed zijn de Japanse Tokai’s?

Japanse Tokai-gitaren zijn in feite handgebouwd. Tokai gebruikt kwaliteitsmaterialen en de bekende, klassieke toonhoutsoorten zoals elzen, essen, mahonie, esdoorn en palissander. Afhankelijk van het model zijn bodies uit één of twee delen opgebouwd. Esdoorn toppen zijn altijd door-en-door; bij figured tops wordt soms fineer gebruikt. De duurdere LS-modellen hebben echter altijd door-en-door figured tops.

Hardware en elektronica zijn in alle gevallen zoals bij de originelen. De elementen zijn van Tokai zelf en de hardware is vaak ingekochte kwaliteitshardware (bijv. Gotoh). De bouw en afwerking zijn steeds vlekkeloos: strak lakwerk, netjes afgewerkte en vlakke frets. Dat afwerkingsniveau zorgt ervoor dat wij bij Klundert Music de gitaren perfect afgesteld kunnen afleveren. Juist daardoor merken we dat Tokai Japan kwaliteitsgrondstoffen gebruikt; geen ‘jong’ of onvoldoende gedroogd hout zoals we bij andere merken soms zien.

Hoe goed zijn de Chinese Tokai’s?

Of beter: waar wordt bespaard bij deze betaalbaardere gitaren? Voor een groot deel wordt kostenbesparing gerealiseerd door productie uit te besteden aan een gitaarfabriek met OEM-productie. Schaalvoordelen drukken de kosten van grondstoffen, productietijd en -prijs.

Qua specificaties en zeker in verhouding tot de prijs zijn ook Chinese Tokai’s zeer overtuigend. Gemaakt van mooi toonhout en volgens traditionele specificaties.

Hoe werken de serienummers van Tokai?

De serienummering van Tokai is helaas niet heel transparant. Tokai documenteert dit zelf niet goed, waardoor het niet altijd mogelijk is om bijvoorbeeld een bouwjaar uit het serienummer af te leiden.

Voor oudere Tokai’s – van eind jaren ’70 tot begin 2000 – is er wel een zeer behulpzaam online platform met veel informatie over serienummering, bouwjaren en andere interessante details voor deze gitaren. Check: www.tokairegistry.com

Zijn Tokai’s in sommige landen illegaal?

Nee. Ondanks dat Tokai vaak is aangesproken op auteursrechtkwesties, zijn Tokai-gitaren nergens illegaal. Wel is het zo dat Tokai niet overal (met name in het Westen) even goed verkrijgbaar is, mogelijk vanwege concurrentieoverwegingen die andere merken bij dealers en retailers aankaarten.

Wanneer is een Tokai-gitaar vintage?

Lastige vraag. Na verloop van tijd krijgt een instrument vaak vanzelf een vintage waardering. Het is duidelijker om te praten over welke Tokai’s “collectable” zijn. Verzamelwaarde ontstaat meestal door schaarste, uitzonderlijke kwaliteit of historische status. Voor Tokai gaat het dan vooral om gitaren van vóór 1985.

Hoe zwaar is een Tokai?

Het gewicht van een gitaar hangt uiteraard volledig af van de gebruikte materialen en verschilt per exemplaar en per model. Hout selecteren op gewicht is bij duurdere gitaren zeker niet ongebruikelijk als onderdeel van een upgrade. Betere en duurdere gitaren zijn vaak lichter.

Vragen over het gewicht krijgen we dagelijks, in vrijwel alle gevallen over de LS-modellen. Over de hele Tokai-lijn lopen de gewichten uiteen, maar bij de LS-modellen weten we uit ervaring dat het gemiddelde tussen 3,8 en 4,5 kg ligt.

Wat is het bereik aan Tokai-gitaren?

Tokai heeft een brede collectie: van betaalbare, luxe instapgitaren tot high-end professionele instrumenten. Reken qua prijs grofweg op €500 tot €3.500.

De collectie bestaat uit een grote variatie aan modellen, veelal correcte replica’s van Fender en Gibson.

Tokai-gitaren kenmerken zich door hoge kwaliteit, nette afwerking en consistente prestaties. Of je nu een budgetvriendelijke gitaar zoekt of een high-end instrument: binnen de Tokai-collectie vind je altijd een gitaar met een uitstekende prijs-kwaliteitverhouding.

Welke lak heeft een Tokai?

Lakafwerking is een relevante specificatie bij gitaren – niet alleen voor het oog, maar ook voor het oor. Tokai heeft in het verleden verschillende laktechnieken gebruikt en doet dat nog steeds. Zoals bij meer aspecten binnen het merk, is er niet altijd direct een logica te ontdekken welke techniek bij welk model of periode hoort.

Zo zijn er veel Tokai’s met nitrocelluloselak. Dat was in de jaren ’50 en ’60 de standaard voor gitaren en andere instrumenten. Nitro is een zeer dunne, olie-achtige lak die een transparante laag vormt over het hout en – naar de mening van veel gitaristen – bijdraagt aan een resonante klank. Nitro geeft een natuurlijke look en laat het hout ‘ademen’, maar is ook kwetsbaarder voor beschadiging en verkleuring. Gitaren met een nitro-afwerking krijgen daardoor vaak een natuurlijke aging. Veel gitaristen waarderen dat, en samen met het klankaspect is dit een reden waarom deze lak populair blijft.

Polyurethaanlak is een modernere afwerking. Deze lak droogt veel sneller, geeft vaak snel een fraai resultaat en is aanzienlijk minder kwetsbaar dan nitro. Polyurethaan werd ook geïntroduceerd omdat bepaalde kleuren of afwerkingen niet met nitro te spuiten zijn. Met minder werk, sneller een goed resultaat en een minder kwetsbare finish is dit in seriematige productie een belangrijk voordeel.

Tokai gebruikt beide technieken, maar zonder harde regels. Op dit moment zijn de duurdere LS-modellen (LS150 en hoger) volledig in nitro gelakt en de modellen daaronder in principe volledig in poly gelakt – al hebben we ook hier uitzonderingen gezien. We kennen bovendien Tokai’s met een poly basislaag en een nitro clear coat.

Wordt een Tokai geleverd met koffer?

Dat hangt af van het model dat je koopt en via welk bedrijf de import naar Europa is verlopen. Sinds 2023 worden alle Japanse Tokai’s geleverd met een originele Tokai hardcase. Daarvóór was dat niet altijd zo. Let daar goed op, want dat zie je uiteraard terug in de prijs.

Specificaties van een Tokai

De specificaties van een Tokai hangen natuurlijk volledig af van het model en de serie. Hieronder een aantal punten die we vaak noemen als belangrijke en interessante specs.

• Body’s: traditioneel toonhout. Elzen en essen voor ST- en TE-modellen. Mahonie voor LP- en SG-modellen; 2-delig bij de betaalbare series, 1-delig hoger in de lijn. Effen esdoorn toppen zijn altijd massief, door-en-door en ‘bookmatched’. Bij betaalbare series worden figured veneers gebruikt over een massieve effen top; bij duurdere gitaren zijn de toppen massief figured, door-en-door.
• Hals: historisch correct toonhout. Esdoorn voor ST en TE, mahonie voor de Gibson-replica’s.
• Toets: bij de betaalbare series zien we esdoorn, pau ferro of jatoba; bij de duurdere gitaren ook palissander.
• Elektronica: traditionele pickups, voicings en bedieningsconfiguraties. Pickups van Japanse gitaren zijn door Tokai handgewonden; bij Chinese gitaren gewonden volgens deze specificaties. In Japanse gitaren zien we een stap omhoog in componentkwaliteit, met full-size potmeters en betere condensatoren.
• Hardware: model- en historisch correcte tuners en bruggen. Gotoh bij de Japanse gitaren. Tuners zijn vaak “Kluson-style”. Tune-O-Matic zadels op studs bij de betaalbare series, gelockte (pinned) zadels bij de duurdere gitaren. Lichtgewicht aluminium tailpieces bij de duurdere modellen.

Voor exacte informatie over de specificaties van een specifiek Tokai-model verwijzen we naar de productbeschrijving.

Is een Tokai-gitaar duur?

‘Duur’ blijft natuurlijk een relatief begrip ten opzichte van kwaliteit. Belangrijk om te weten: Tokai-gitaren hebben een opvallend goede prijs-kwaliteitverhouding. Je krijgt veel gitaar voor je geld: fraaie, historisch/model-correcte specificaties en materialen, perfecte afwerking en consistentie.

Afhankelijk van waar en vooral hoe een Tokai wordt gebouwd, lopen de prijzen uiteen en moet je rekening houden met minimaal zo’n €500. Tokai maakt dus geen écht goedkope gitaren, maar ze zijn wel altijd echt goed en relatief gezien nooit te duur. Wat jij duur vindt, is natuurlijk aan jou.

Kan elke Tokai besteld en geleverd worden?

Nee, helaas kunnen we niet alles bestellen wat Tokai maakt of heeft gemaakt. Dat komt deels door het importkanaal naar Europa. De importeur maakt een voorselectie van wat beschikbaar komt en zo stellen wij onze collectie samen. We kunnen wel input geven en het is niet ongebruikelijk om een speciale bestelling te plaatsen. Levertijden zijn soms lang: tussen 6 en 12 maanden.

Worden Tokai’s ook naar Amerika geleverd?

Onze Tokai-gitaren naar Amerika verzenden is geen enkel probleem. We verzenden zelfs wekelijks gitaren naar de Verenigde Staten.